बुटवल, कात्तिक २ — हिन्दू धर्मावलम्बीको दोस्रो ठूलो पर्व तिहार आजबाट काग तिहारका साथ औपचारिक रूपमा सुरु भएको छ। पाँच दिनसम्म चल्ने यो पर्वलाई यमपञ्चक पनि भनिन्छ। यसमा काग, कुकुर, गाई, गोरु र भाइहरूको पूजा गर्ने परम्परा रहेको छ।
पहिलो दिन आज काग तिहार मनाइँदैछ। मृत्युका सन्देशवाहकका रूपमा चिनिने कागलाई पूजा गरी भात, सेलरोटी र मिठाई अर्पण गर्ने चलन छ। विश्वास गरिन्छ, कागको पूजा गरेमा घरमा सुख–शान्ति बस्छ र अशुभ संकेत टर्छ।
भोलि कुकुर तिहार, पर्सि गाई तिहार र लक्ष्मी पूजा, चौथो दिन गोवर्धन पूजा र पाँचौं दिन भाइटीका गरी पर्व सम्पन्न हुन्छ। भाइटीकाको दिन दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई टीका, माला र मिठा पकवान अर्पण गर्दै दीर्घायुको कामना गर्छन्। बदला स्वरूप दाजुभाइले दिदीबहिनीलाई माया र आशीर्वादसहित उपहार दिने परम्परा छ। यसरी तिहारले परिवार, माया र आत्मीयता साट्ने बन्धनलाई अझ गहिरो बनाउँछ।
पौराणिक कथाअनुसार, यमराज र उनकी बहिनी यमुनाबीचको भेटघाटको स्मरणमा तिहार मनाइने विश्वास छ। त्यसैले यस पर्वलाई यमपञ्चक भनिएको हो।
घर–घरमा दीपावली, रङ्गोली, फूलमालाले सजावट हुने यो पर्वले अन्धकारमाथि प्रकाश, वैमनस्यतामाथि माया र विखण्डनमाथि एकताको सन्देश दिन्छ।
