नेपालमै पहिलोपटक लिंग परिवर्तनको शल्यक्रिया भएको छ । पुरुषको शारीरिक बनोट लिएर जन्मिएका जनकपुरका २५ वर्षीय ट्रान्सजेन्डरमा महिलाको अनुभूतिअनुसार टिचिङका डाक्टरले ६ घण्टा लगाएर लिंग परिवर्तन गरिदिएका हुन् । लिंग परिवर्तनका लागि पहिलो केस भएकाले विदेशी चिकित्सकको समेत सहयोगमा शल्यक्रिया गरिएको त्रिविको प्लास्टिक सर्जरी विभाग प्रमुख जयनमान श्रेष्ठले बताए ।
‘हामीले नेपालमै पहिलोपटक सफल रूपमा लिंग परिवर्तन गराएका छौँ । ती व्यक्तिले जे महसुस गरेका थिए र इच्छाएका थिए सोहीअनुसार शल्यक्रिया गर्यौँ । पहिलोपटक भएकाले हामीले विदेशी चिकित्सकको पनि सहायता लिएका थियौँ,’ उनले भने । ती व्यक्तिको शल्यक्रियाका क्रममा लिंगलाई महिलाको जननेन्द्रियको रूपमा पुनर्निर्माण गरिएको छ ।
उनको स्तन र अनुहारको समेत शल्यक्रिया भएको छ । ‘उनको लिंगको ठाउँमा अप्रेसन गरेर योनिको आकार दिइएको छ । लिंगका तन्तुहरूलाई चाहिने मात्रामा उपयोग गरेर महिलाको जननेन्द्रियको रूपमा पुनर्निर्माण गरिएको हो,’ उनले भने, ‘स्तन र अनुहारको समेत अप्रेसन गरेर महिलाको स्वरूपमा परिमार्जन गरिएको छ ।’ १५ जेठमा शल्यक्रिया गरिएकोमा उनी अस्पतालमै स्वास्थ्य सुधारको क्रममा रहेको पनि डा. श्रेष्ठले बताए ।
त्रिविको प्लास्टिक सर्जरी विभाग प्रमुख जयनमान श्रेष्ठले भने– लिंगको ठाउँमा अप्रेसन गरेर योनिको आकार दिइएको छ । लिंगका तन्तुहरूलाई चाहिने मात्रामा उपयोग गरेर महिलाको जननेन्द्रियको रूपमा पुनर्निर्माण गरिएको हो । स्तन र अनुहारको समेत अप्रेसन गरेर महिलाको स्वरूपमा परिमार्जन गरिएको छ ।
विदेशमा गर्दा १२–१५ लाख लाग्नेमा स्वदेशमा औषधिमा मात्रै खर्च
नेपालका ट्रान्सजेन्डरहरूले सिंगापुर तथा अन्य देशमा गएर लाखौँ खर्चमा अंग परिवर्तन गर्ने गरेका छन् । विदेशमा यस प्रकारको शल्यक्रियामा १२ देखि १५ लाखसम्म खर्च लाग्ने गरेको छ । नेपालमा आवश्यक औषधिका लागि मात्रै खर्च लाग्ने र अरू सबै निःशुल्क हुने डा. श्रेष्ठले बताए ।
नेपालमा स्तन, अनुहारको प्लास्टिक सर्जरी भने यसअघिदेखि नै हुँदै आएको छ । शल्यक्रियामा एलजिबिटिक्युआइए समुदायको छाता संस्था ब्लु डायमन्ड सोसाइटीले सहजीकरण गर्ने गरेको छ । सोसाइटीकी सदस्य (ट्रान्सजेन्डर) पिटरले भनिन्, ‘अन्य देशको तुलनामा हाम्रो देशमा लिंग परिवर्तनका लागि कानुनी व्यवस्था सहज छ । पहिलोपटक शल्यक्रिया पनि सफल रूपमा भएको छ ।
शारीरिक आकृतिभन्दा फरक भावना हुनेहरूलाई भावनाअनुसारकै शारीरिक बनोट बनाउने यसप्रकारको शल्यक्रियाले जिउन सहज बनाउँछ, यो खुसीको कुरा हो,’ उनले भनिन् । त्यसो त टिचिङको प्लास्टिक सर्जरी विभागमा पछिल्लो समय ट्रान्सजेन्डर मात्रै नभएर अन्य व्यक्ति पनि यौनांग मिलाउने तथा सर्जरी गर्ने थुप्रै केस लिएर आउने गरेको डा. श्रेष्ठ बताउँछन् ।
-शिवहरि घिमिरे, नयाँपत्रिका
